ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ+ΕΘΙΜΑ

Μικρασιάτικα Έθιμα Χριστουγέννων

 * Την Πρωτοχρονιά. Εμείς πια εκαθόμασταν ένα γύρω και δεν θα μιλήσει σε καμιά μας για να κάνει τη δουλειά της. Είχε ένα λάχανο και το τρυπούσε με ένα κλαδί από αμυγδαλιά, το τρυπούσε και το ’βαζε πάνω και κει πέρα πια κρεμούσε κάτι πραματάκια, τι είχε τώρα πάνω;…**


 * ...και είχε τώρα τις δίπλες, τα παραδοσιακά, εμείς τα λέγαμε μπουρεκάκια, αυτοί τώρα [εννοεί τους Λημνιούς] σαμσάδες που λένε. Τώρα η νύφη μου λέει, «φούρνισα σουσάμι», για να το κάνει σαμσάδες, γιατί αλλιώς είναι με το χέρι σου άμα το κάνεις. Και καλό να μη σου βγει, λες «το έκαμα εγώ, είναι δικό μου πράμα».**


 * Τα Χριστούγεννα κάνανε τα χριστόψωμα. Άλλες τα τυλίγανε, [δείχνει ότι τα κάναν κουλούρα] αλλά και στρογγυλό που το κάνανε, κάναν πάνω ένα σταυρό. Με το ίδιο ζυμάρι κάναν ένα σταυρό και βάζαν από πάνω.**

ΜΑΡΜΑΡΑΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ Φωνή εξήλθ' εξ ουρανού Φωνή εξήλθ' εξ ουρανού κι απ' αρχαγγέλου στόμα. Σώνουν κυρά μου οι προσευχές, σώνουν και οι μετάνοιες και τον υιόν σου πιάσανε και στο χαλκιά τον πάνε και στου Πιλάτου τας αυλάς, εκεί τον τυραννάνε. Η Παναγιά σαν τ' άκουσε έπεσε και λιγώθη, σταμνιά νερό της ρίξανε όσο να 'ρθεί ο νους της κι απάνω που συνέφερε, τούτον τον λόγο λέγει.

= Τα έθιμα του γάμου στη Μικρά Ασία =

Την ημέρα του λόγου, που σήμαινε αυτόματα και τον αρραβώνα - το ‘συνηβασμό’, όπως τον έλεγαν- οι γονείς του γαμπρού μαζί με το νονό και κάνα δυο πολύ στενά, συγγενικά πρόσωπα πήγαιναν στο σπίτι της κοπέλας, για να τη ζητήσουν επίσημα. Εκεί γίνονταν οι σχετικές διευκρινήσεις, όσον αφορά στην προίκα, στο ‘τράχωμα’, για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις στο μελλοντικό έγγαμο βίο του αντρόγυνου. Το τράχωμα μπορεί να ήταν ένα βόδι, μια αγελάδα ή χρυσές λίρες. Οι γονείς δίνανε τα χέρια και στη συνέχεια ο γαμπρός και η νύφη δώριζαν τα λεγόμενα ‘μανέτια’ στα πεθερικά φιλώντας τους το χέρι. Δώρα γίνονταν και σε όλα τα μέλη των δύο οικογενειών, απ’ τη γιαγιά και τον παππού μέχρι τον πιο μικρό. Αυτά τα δώρα ήταν συνήθως κάλτσες, μαντήλια, προσόψια, μαξιλαροθήκες, πουκάμισα, τα οποία είχαν φροντίσει να προμηθευτούν νωρίτερα. Έτσι ο λόγος τους γινότανε συμβόλαιο, σύμφωνα με τον άγραφο νόμο της κοινωνίας του χωριού.  Ήθελαν να έχουν τα παιδιά κοντά τους, ώστε κάθε ώρα και στιγμή να βλέπουν πως περνούν. Κι εδώ στη δεύτερη, προσωρινή πατρίδα ένας λόγος παραπάνω, αφού πίστευαν πως όταν ησύχαζαν τα πράματα και γυρνούσαν πίσω στην πατρίδα, δε θα ήθελαν με κανένα τρόπο να αφήσουν πίσω τα παιδιά τους.

Ύστερα, ακόμη και να ήθελε κάποιος να συμπεθεριάσει με ντόπιους των διπλανών χωριών, ήταν αδύνατο να συμβεί, αφού **όλοι τους έβλεπαν με μισό μάτι**. Γι’ αυτούς ήταν οι ματζίρηδες, οι ξενομερίτες. Ήταν οι τουρκόσποροι, που ήρθαν να μοιραστούν τα χωράφια μαζί τους. Πώς λοιπόν να συνταιριάξει τούτο το αταίριαστο; Πώς μπορεί μια προσφυγοπούλα να γίνει ταίρι μ’ έναν αρχοντογιό;  Να όμως που έγινε κι αυτό. **Αρχοντογιός παντρεύτηκε και πήρε προσφυγοπούλα**, γιατί στα φύλλα της καρδιάς δεν υπάρχουν νόμοι, σύνορα και διακρίσεις. Δυο νέοι αγαπήθηκαν και παντρεύτηκαν ν’ ανοίξουν σπιτικό. Η πεθερά όμως είχε αντίθετη γνώμη. Πιάνει δυο φίδια ζωντανά, τη νύφη φαρμακώνει. Κι έγινε θρήνος και τραγούδι, που ακούγεται μέχρι σήμερα:  <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"><span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;">Αρχοντογιός παντρεύεται και παίρνει προσφυγούλα, προσφυγούλα μαυρομάτα μου και παίρνει προσφυγούλα, προσφυγούλα σε κλαιν τα μάτια μου. <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"><span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;">Η μάνα του σαν τ’ άκουσε πολύ της κακοφάνει, προσφυγούλα μαυρομάτα μου, πολύ της κακοφάνει, προσφυγούλα μαυρομάτα μου. <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"><span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;">Πιάνει δυο φι, πιάνει δυο φίδια ζωντανά, Κι ευθύς τα τηγανίζει, προσφυγούλα μαυρομάτα μου, προσφυγούλα σε κλαιν τα μάτια μου. <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"><span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;">Κάτσε νύφη μ`, κάτσε νύφη μ` να φας φαΐ ψάρια τηγανισμένα, προσφυγούλα μαυρομάτα μου, προσφυγούλα σε κλαιν τα μάτια μου. <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"><span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;">Και με την πρω και με την πρώτη πιρουνιά η νύφη εφαρμακώθει, προσφυγούλα μαυρομάτα μου η νύφη εφαρμακώθει, προσφυγούλα σε κλαιν τα μάτια μου. <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"><span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;">Αχ πεθερά θέλω νερό τη φλόγα μου να σβήσω προσφυγούλα μαυρομάτα μου προσφυγούλα σε κλαιν τα μάτια μου <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;"> <span style="background-color: #ffffcc; display: block; font-family: 'Lucida Grande CY'; font-size: medium; text-align: justify;">